Bir zamanlar Avrupa'nın ortasında insanlar, başka insanları hayvanat bahçelerinde sergiledi. Bugün kulağa inanılmaz geliyor. Fakat bu bir söylenti değil, tarihsel bir gerçektir. Afrika'dan getirilen insanlar kafeslerde, çitlerle çevrili alanlarda veya yapay köylerde ziyaretçilere gösteriliyordu. Binlerce insan onları izlemeye geliyor, gazeteler bu sergilerden bahsediyor, bazı sözde bilim insanları da bunu bilim adına açıklamaya çalışıyordu. Bugün dönüp baktığımızda şu soruyu soruyoruz: Nasıl olur? Nasıl olur da insanlar başka insanlara bunu yapabilir? Belki de cevap düşündüğümüzden daha basittir: Önyargılar. Bir insanı yeterince uzun süre "öteki" olarak görürseniz, ona yapılan haksızlıkları da normal görmeye başlarsınız. Tarih bunun örnekleriyle doludur. Bir dönem insanların kafatası ölçülerek zekâları hesaplanmaya çalışıldı. Bir dönem kadınların eğitim alamayacağı savunuldu. Bir dönem kölelik doğal kabul edildi. Bir dönem farklı inançlara sahip insanlar yakıldı, sürüldü veya dışlandı. Bunların hepsinin ortak noktası aynıydı: İnsanlar yanıldıklarını bilmiyorlardı. Çünkü önyargılar, sahibine çoğu zaman önyargı gibi görünmez. Ona gerçek gibi görünür. İşte bu yüzden tarihin en büyük derslerinden biri şudur: Bir düşüncenin yaygın olması, onun doğru olduğu anlamına gelmez. Bir fikre milyonlarca insanın inanması da onu haklı yapmaz. Dün insanları hayvanat bahçelerinde sergileyen zihniyet kendini haklı görüyordu. Bugün biz de bazı konularda kendimizi haklı görüyoruz. Belki yüz yıl sonra gelecek kuşaklar bizim bazı davranışlarımıza bakıp aynı soruyu soracak: "Nasıl olur da buna inanmışlar?" Tarih ilerledikçe değişen şey yalnızca bilgiler değildir. Bazen değişen şey, insanın kendi yanılgılarını fark etmesidir. Ve belki de medeniyet dediğimiz şey; daha güçlü binalar yapmak değil, önyargılarımızı biraz daha azaltabilmektir.